إتان گلبرگ

153

كتابخانه ابن طاووس ( فارسي )

استفادهء گسترده‌اى از تأليفات ابن طاووس مى كرد بلكه أو نيز مثل ابن طاووس ، به كتابهاى دعا اشتياق وافرى داشت . دو كتاب مشهور أو عمدتا در موضوع " دعا " هستند يكى " جنة الأمان الواقية " ( كه با عنوان " مصباح " نيز معروف است ) كه در 895 به اتمام رسيد وديگرى " البلد الأمين " كه تأليف آن در 868 پايان يافت . كفعمي بر هر دو كتاب " حاشية " نوشت كه مشتمل بر شرح متن ( كه به آن به عنوان " أصل " اشاره شده ) ومواد إضافي بود . چاپ سنگى " الجنة " ( نجف وتهران 1349 در 774 صفحه ) وسه نسخه آن در كتابخانه ء دانشگاه پرينستون ( سرى جديد 454 شماره‌هاى قفسه 536 ، 985 [ = جنة * ) و 1516 ) مشتمل بر أصل وحواشي است . 128 چاپ سنگى " البلد " ( تهران 1383 در 613 صفحه ) در كنار أصل ، تنها مشتمل بر منتخباتى از حواشي است . 129 آنچه درباره اين كتاب سبب شگفتى است اينكه أكثر منابعى كه در آنجا مورد ارجاع قرار گرفته منابع ابن طاووس است . ما از اين كه آنها در دسترس مؤلفان متأخر بوده آگاهى نداريم . 130 طبعا اين سؤال مطرح مى شود كه آيا كفعمي دسترسى به اين منابع داشته است ؟ مشكلى كه وجود دارد اين است كه وى منابعى كه بي واسطه يا مع الواسطة مورد استفاده قرار داده تفاوتى نمى گذارد 131 در ابتدأ چنين به نظر مى آيد كه أو دسترسى به منابعى

--> 2 / 133 . 128 . Handlist , Mach ص 105 . از شش نسخه‌اى كه آنجا ذيل شماره 454 آمده تنها سه نسخه أول داراى متن كامل جنة با حواشي مى باشند ( شماره 1516 كامل نيست زيرا اولين برگ آن سقط شده است ) . همانطورى كه در Handlist متذكر شده نسخه 1040 مشتمل بر متن ملخص كوتاه است . دو نسخه ديگر 170 و 746 مشتمل بر الجنة نيست بلكه تلخيص آن مى باشد كه با عنوان الجنة الواقية والجنة الباقية ( مق‍ : ذريعة 5 / 161 ش 656 ) آمده كه نسبت آن به كفعمي قطعي نيست ( نك‍ : بحار 1 / 17 ; رياض 1 / 23 - 24 . بر طبق گفته ء Handlist نسخه شماره 170 منسوب به ميرداماد شده است اما ميرداماد تنها كاتب آن مى باشد ( مق‍ : ذريعة 5 / 162 ) . حواشي الجنة * بسيار خوانا مى باشد وبرشهاى أطراف صفحه كمترين اثر را بر آن گذاشته است اما ترتيب صفحات آن ، بويژه بعد از برگ 10 دقيق نيست وبعد از آن شماره گذارى نشده است . 129 . اين قطعات مشتمل بر بعضي ( وظاهرا نه همه ) حواشي براي صفحات 1 - 12 مى باشد وهمه حواشي براي صص 241 - 271 مى باشد ; حواشي بقيه كتاب در آن نيامده است . 130 . در جنة از اين منابع ( هم در أصل وهم در حواشي نقل شده است . در بلد ، عمدتا در حواشي از آن نقل شده است . 131 . تعدادى از علماى امامية از جمله البياضي در صراط المستقيم وحر عاملي در وسائل وكتب ديگر بين اين دو دسته ء منابع فرق نهاده اند . نك‍ : صراط 1 / 4 - 11 ، عاملي ، وسايل 1 / 1 ص 4 - 8 ،